Trả lời nhanh
Hai người luân phiên đặt một quân vào điểm trống. Ai tạo được hàng ngang, dọc hoặc chéo hợp lệ trước thì thắng. ChessPlayX mặc định dùng luật Caro: đúng năm quân, không bị chặn cả hai đầu; mép bàn tính là một đầu chặn. Luật Tiêu chuẩn cũng cần đúng năm, còn Tự do chấp nhận từ năm quân trở lên.
- Người chơi
- 2
- Bàn cờ
- 15 × 15
- Đi trước
- Đen (X)
- Điều kiện thắng
- Hàng năm quân hợp lệ
- Hòa
- Bàn kín, chưa ai thắng
Bộ luật và nguồn tham khảo: Caro trên trang Cờ caro · chọn Tiêu chuẩn hoặc Tự do trong bảng chọn ván
Cờ caro là gì?
Cờ caro là trò chơi xếp hàng cho hai người. Quân đã đặt nằm yên: không di chuyển, không ăn quân và không bị nhấc khỏi bàn. Bạn vừa xây hàng của mình vừa ngăn đối thủ hoàn thành hàng của họ.
Gomoku, Ngũ tử kỳ và caro trên giấy
Gomoku là tên tiếng Nhật; trò chơi còn được gọi là Ngũ tử kỳ ở Trung Quốc và Omok ở Hàn Quốc. Caro Việt Nam thường dùng X và O trong ô giấy. Trong bài này, X tương ứng quân Đen đi trước, O tương ứng quân Trắng đi sau. Luật đã chọn quyết định kết quả, dù dùng ký hiệu hay quân tròn.
Bàn cờ và quân cờ
ChessPlayX dùng bàn 15 × 15 với 225 điểm có thể đặt quân. Bàn quân tròn dùng giao điểm; caro giấy dùng ô vuông. Điểm sao giúp định vị, không có giá trị tính điểm. Mở ở tâm là gợi ý hữu ích, không bắt buộc trong ba chế độ thường ở đây.
| Bàn cờ | Mép bàn | Thường dùng cho |
|---|---|---|
| 15 × 15 | Có mép cố định | ChessPlayX, giải Gomoku và Renju |
| 19 × 19 | Có mép cố định | Bàn cờ vây dùng để chơi xếp hàng; một số ván Omok và Connect6 |
| Giấy kẻ ô | Có thể mở rộng | Chơi X/O giải trí; thống nhất giới hạn bàn và luật thắng trước ván |
Tham chiếu: Renju International Federation — International Rules of Gomoku · Article 1.2
Cách chơi từng bước
Chọn luật và thời gian
Thống nhất Caro, Tiêu chuẩn hoặc Tự do trước ván. Kiểm tra yêu cầu đúng năm quân và điều kiện chặn hai đầu.
Bắt đầu với bàn trống
Đen (X) đi trước, Trắng (O) đi sau. Ván thường không có quân đặt sẵn.
Đặt nước đầu
Ba chế độ này cho đặt vào bất kỳ điểm trống nào. Đi gần tâm giúp có chỗ phát triển theo mọi hướng.
Luân phiên, mỗi lượt một quân
Chọn điểm trống. Không được đè lên quân đã có, di chuyển quân, ăn quân hay bỏ lượt trong các chế độ này của ChessPlayX.
Tấn công và phòng thủ
Sau mỗi nước, xem hàng ngang, dọc và hai đường chéo. Tìm nước thắng ngay của đối thủ trước khi xây đòn tấn công của mình.
Kết thúc bằng hàng thắng hợp lệ
Ván dừng ngay khi một hàng đáp ứng luật đã chọn. Bàn kín mà chưa ai thắng thì hòa.
Thế nào là thắng, thua và hòa?
Các quân phải liền nhau trên cùng một đường thẳng. Ô trống hoặc quân đối phương làm đứt hàng. Đếm toàn bộ chuỗi liên tiếp; không được tách sáu quân thành một hàng năm theo luật yêu cầu đúng năm.
Thắng
Tạo hàng hợp lệ trước đối thủ. Luật đã chọn quyết định hàng bị chặn hai đầu hoặc hàng quá năm có được tính hay không.
Thua
Đối thủ tạo hàng thắng trước, bạn xin thua, hoặc bạn hết giờ trong ván có đồng hồ.
Hòa
Bàn kín mà chưa ai thắng thì hòa. Khi có chức năng đề nghị hòa, cả hai phải đồng ý; một hàng năm không hợp lệ không tự kết thúc ván.
Ba luật xác định hàng thắng
Ba chế độ khác nhau ở hai câu hỏi: hàng dài hơn năm quân có thắng không, và hàng năm bị chặn cả hai đầu có thắng không?
Caro
Đúng năm quân và còn ít nhất một đầu không bị chặn. Quân đối phương hoặc mép bàn nằm ngay sát đầu hàng được tính là chặn đầu đó.
Tiêu chuẩn
Đúng năm quân là thắng, kể cả bị chặn hai đầu. Sáu quân liên tiếp trở lên không tính thắng.
Tự do
Từ năm quân liên tiếp trở lên là thắng. Việc bị chặn ở hai đầu không thay đổi kết quả.
Cùng một hàng, ba kết quả
Năm quân, hai đầu trống
- Caro: Thắng
- Tiêu chuẩn: Thắng
- Tự do: Thắng
Cả ba chế độ đều tính hàng này là thắng.
Bị chặn một đầu
- Caro: Thắng
- Tiêu chuẩn: Thắng
- Tự do: Thắng
Chỉ cần một đầu không bị chặn là đủ theo luật Caro.
Bị chặn cả hai đầu
- Caro: Không thắng
- Tiêu chuẩn: Thắng
- Tự do: Thắng
Caro không tính hàng năm này; Tiêu chuẩn và Tự do vẫn tính thắng.
Mép bàn và quân đối phương
- Caro: Không thắng
- Tiêu chuẩn: Thắng
- Tự do: Thắng
Vạch bên trái là mép bàn thật. Mép bàn cùng quân Trắng chặn cả hai đầu.
Sáu quân liên tiếp
- Caro: Không thắng
- Tiêu chuẩn: Không thắng
- Tự do: Thắng
Trong ba chế độ này, hàng quá năm chỉ thắng ở luật Tự do.
Caro trên giấy có nhiều quy ước. Bài này dùng luật Caro của ChessPlayX: đúng năm quân, mép bàn tính là chặn. Hàng chưa đủ điều kiện thắng vẫn nằm trên bàn và ván tiếp tục.
Bàn tập: thử luật ngay
Bạn điều khiển cả hai màu trên bàn nhỏ 11 × 11. Chọn thế mẫu, đặt quân vào vòng xanh rồi đổi luật để so sánh kết quả. Bàn tập dùng cùng luật với ván chơi thật.
Đang tải bàn tập…
Cân bằng lợi thế đi trước: Renju
Đi trước là một lợi thế. Renju cân bằng bằng cách hạn chế Đen: quân đầu ở tâm, Đen cần đúng năm còn Trắng thắng cả khi quá năm. Khai cuộc trong giải đấu có thêm quyền lựa chọn và giới hạn riêng.
Hai ba mở (3–3)
Nước Đen tạo hai mối đe dọa ba mở thật thường bị cấm. Mỗi ba phải phát triển được thành bốn mở hợp lệ; ba chỉ có thể phát triển bằng nước cấm có thể không được tính. Luật RIF quy định cách xét tiếp các ngoại lệ này.
Hai hàng bốn (4–4)
Nước Đen tạo hai hàng bốn khác nhau qua quân vừa đặt thường bị cấm. Mỗi hàng bốn phải có điểm để hoàn thành đúng năm quân.
Quá năm
Hàng từ sáu quân Đen liên tiếp trở lên thường bị cấm. Trắng không chịu hạn chế tương ứng và thắng với từ năm quân.
Đồng thời tạo đúng năm quân
Theo điều 9.2 của RIF, Đen thua vì thế cấm khi nước đó không đồng thời tạo hàng đúng năm. Hàng sáu quân tự nó không phải hàng đúng năm. Thủ tục yêu cầu xử thắng, đồng hồ và khai cuộc cần theo quy định giải.
Các điểm đánh dấu minh họa thế cấm đơn giản, chưa bao quát mọi tình huống Renju. Ván Caro, Tiêu chuẩn và Tự do thường trên ChessPlayX không áp dụng nước cấm Renju.
Tham chiếu: Renju International Federation — International Rules of Renju · International Rules of Renju
Luật khai cuộc: Pro, Swap và Swap2
Pro và Long Pro
Pro yêu cầu Đen mở ở tâm. Quân thứ hai của Đen, tức nước 3 của ván, phải nằm ngoài ô vuông 5 × 5 ở giữa; nước đầu của Trắng không bị giới hạn. Long Pro mở rộng vùng cấm nước 3 thành 7 × 7.
Swap
Người thứ nhất đặt Đen, Trắng, Đen. Người còn lại chọn màu. Bên cầm Trắng đi nước 4. Trao quyền chọn giúp người đặt ban đầu phải cân nhắc thế cân bằng.
Swap2 từng bước
A đặt ba quân
Người A đặt lần lượt Đen, Trắng, Đen vào ba điểm trống.
B chọn màu hoặc đặt thêm
B chọn cầm Đen hoặc Trắng; hoặc đặt thêm Trắng rồi Đen và để A chọn màu.
Trắng đi tiếp
Sau khi phân màu, Trắng đi nước 4 hoặc nước 6. Hai bên tiếp tục luân phiên. Gomoku theo RIF dùng luật thắng đúng năm quân.
Đây là các quy ước khai cuộc để tìm hiểu thi đấu. Chúng chưa phải chế độ khai cuộc có thể chọn trong ván Caro thường trên ChessPlayX.
Tham chiếu: Renju International Federation — International Rules of Gomoku · Article 2 (Swap2)
So sánh biến thể và trò chơi liên quan
Ba dòng đầu là các chế độ đang có tại đây. Renju, Omok và Connect6 dùng những quy ước khác; hãy kiểm tra luật của nơi tổ chức trước khi chơi.
| Biến thể | Bàn cờ | Điều kiện thắng | Hàng dài hơn | Chặn hai đầu | Điều kiện khác |
|---|---|---|---|---|---|
| Caro | 15 × 15 | Đúng 5 | Không thắng | Không thắng | Mép bàn tính là chặn |
| Tiêu chuẩn | 15 × 15 | Đúng 5 | Không thắng | Thắng | — |
| Tự do | 15 × 15 | Từ 5 trở lên | Thắng | Thắng | — |
| Renju | 15 × 15 | Đen: đúng 5; Trắng: từ 5 | Đen: thường là nước cấm; Trắng: thắng | Thắng | Nước cấm cho Đen; khai cuộc theo giải |
| Omok | 15 × 15 / 19 × 19 | Đúng 5 | Tùy luật đã thống nhất | Tùy luật đã thống nhất | Thường hạn chế 3–3; quy ước khác nhau |
| Connect6 | 19 × 19 | Từ 6 trở lên | Thắng | Thắng | Đen mở 1 quân, sau đó mỗi lượt 2 quân |
Liên lục (Connect6)
Đen đặt một quân đầu; mỗi lượt sau đặt hai quân. Mục tiêu là từ sáu quân liên tiếp, thường trên bàn 19 × 19. Đây là trò chơi riêng.
Omok
Truyền thống cờ năm quân của Hàn Quốc thường dùng bàn 15 × 15 hoặc 19 × 19. Hạn chế 3–3 và quá năm phụ thuộc luật đã thống nhất.
Caro giấy có thể mở rộng
Nếu bàn được kẻ thêm, hướng đó không có mép cố định. Thống nhất mép giấy có tính chặn không và hàng quá năm có thắng không.
Caro 3 × 3
Trò khác, còn gọi là tic-tac-toe: bàn 3 × 3 và cần ba quân. Hai bên chơi tối ưu thì ván hòa.
Tham chiếu: Renju International Federation — International Rules of Gomoku · Articles 1.6, 4.1–4.3 (Standard Gomoku)
Các thế cờ cơ bản cần nhận ra
Vòng xanh là các nước cần xem xét. Đọc cả hàng, hai đầu và đe dọa của đối thủ trước khi kết luận một thế cờ buộc thắng.
Ba mở (ba sống)
Ba quân còn chỗ ở hai phía có thể thành bốn mở. Xử lý trước khi đòn phát triển, trừ khi bạn có nước ép mạnh hơn.
Ba gãy
Ba quân có khoảng trống ở giữa. Lấp điểm đánh dấu sẽ thành bốn; cần kiểm tra hai đầu còn nước thắng hợp lệ.
Ba bị chặn
Một đầu đã bị chặn. Thường ít cấp bách hơn ba mở nhưng có thể phối hợp đòn khác; không nên tự động bỏ qua.
Hàng bốn
Thêm một quân là thành năm. Chặn điểm thắng, trừ khi bạn có thể thắng ngay trước.
Bốn mở (bốn sống)
Bốn quân liền với hai nước hoàn thành hàng thắng. Thường mang tính quyết định: đối thủ không thể chặn cả hai bằng một quân, nếu cả hai nước đều hợp lệ và họ không thắng trước.
Bốn–ba (4–3)
Nước đánh dấu tạo một hàng bốn và một ba mở. Nếu đối thủ phải chặn bốn, bạn có thể phát triển ba thành bốn mở. Cần xét đòn phản công và hai đầu.
VCF: chuỗi bốn liên tục
Chuỗi ép thắng bằng các đe dọa hàng bốn liên tiếp. Cần xét từng cách phòng thủ đến khi có nước thắng hợp lệ không thể đỡ.
VCT: chuỗi đe dọa liên tục
Cách tìm rộng hơn, phối hợp đe dọa ba và bốn. Cần đọc sâu các cách đỡ hợp lệ và phản công.
Trong Caro, điểm tưởng là thắng có thể vô hiệu vì hàng năm hoàn thành bị chặn hai đầu. Renju còn xét nước cấm của Đen. Tên thế cờ chưa đủ để khẳng định buộc thắng.
Mẹo nhập môn và lỗi thường gặp
Xem nước thắng ngay trước
Tìm nước thắng của bạn, rồi của đối thủ. Đe dọa hàng bốn thật thường cần trả lời ngay.
Chừa không gian phát triển
Quân gần tâm có nhiều chỗ nối dài. Khi gần mép, đếm xem còn đủ chỗ cho năm quân không.
Quét đủ bốn trục
Xem ngang, dọc và hai đường chéo qua nước vừa đi. Đường chéo rất dễ bị bỏ sót.
Dùng nước ép có tính toán
Hàng bốn có thể giành nhịp, nhưng hàng không thể thắng hợp lệ không buộc đối thủ phải chặn.
Tìm điểm giao của các đòn
Một nước có thể tăng sức cho hai hàng. Tính cả hai hướng và kiểm tra nước cấm nếu chơi Renju.
Đếm hai đầu
Trong Caro, khoảng đúng năm điểm kẹp giữa hai chỗ chặn không thể tạo hàng thắng trên trục đó.
Sai: Tấn công mà không xem nước vừa đi.
Nên: Kiểm tra đe dọa mới của đối thủ trước khi chọn kế hoạch.
Sai: Coi mọi hàng ba đều cấp bách như nhau.
Nên: So sánh cách phát triển hợp lệ, đầu trống và đòn phối hợp.
Sai: Bỏ sót đường chéo.
Nên: Dò cả hai đường chéo qua mỗi quân vừa được đặt.
Sai: Chặn nhầm đầu của bốn gãy.
Nên: Với X X · X X, điểm thắng nằm ở khoảng trống giữa hàng.
Sai: Chơi khi chưa thống nhất luật.
Nên: Xác nhận quá năm, chặn hai đầu, mép bàn và giới hạn khai cuộc.
Thuật ngữ thường gặp
- Gomoku
- Tên quốc tế có nguồn gốc tiếng Nhật của trò xếp năm quân.
- Chặn đầu
- Quân đối phương hoặc mép cố định nằm sát ngay sau đầu hàng liên tiếp.
- Quá năm
- Hàng từ sáu quân liên tiếp trở lên.
- Ba mở
- Hàng ba có thể phát triển thành bốn mở hợp lệ.
- Hàng bốn
- Bốn quân có nước hoàn thành hàng năm hợp lệ.
- Bốn mở
- Bốn quân liền có hai nước nối dài để thắng hợp lệ.
- 4–3, 3–3, 4–4
- Hai mối đe dọa được tạo bởi cùng một nước.
- VCF
- Thắng bằng chuỗi đe dọa hàng bốn liên tục.
- VCT
- Thắng bằng chuỗi đe dọa liên tục, gồm ba và bốn.
- Nước cấm
- Nước Đen bị hạn chế theo luật thế cờ Renju và các ngoại lệ.
- Swap2
- Khai cuộc có quyền chọn màu và lựa chọn đặt thêm hai quân.
- RIF
- Liên đoàn Renju Quốc tế, công bố luật thi đấu Renju và Gomoku.
Tóm tắt luật trong 1 phút
- Hai người; Đen (X) đi trước trên bàn trống 15 × 15.
- Mỗi lượt đặt một quân vào điểm trống. Quân không di chuyển hay ăn quân.
- Đếm quân liền nhau theo ngang, dọc hoặc chéo.
- Caro: đúng năm, còn ít nhất một đầu không bị chặn. Mép bàn tính là chặn.
- Tiêu chuẩn: đúng năm; không xét chặn hai đầu.
- Tự do: từ năm trở lên; không xét chặn hai đầu.
- Hàng hợp lệ kết thúc ván ngay. Bàn kín chưa ai thắng thì hòa.
- Renju và Swap2 là quy ước thi đấu, không tự áp dụng trong ba chế độ này.
Câu hỏi thường gặp
Caro và Gomoku có phải là một?
Cùng ý tưởng xếp năm quân. Caro Việt Nam thường thêm luật chặn hai đầu. Luôn thống nhất chính xác biến thể trước ván.
Cần bao nhiêu quân để thắng?
Caro và Tiêu chuẩn cần đúng năm; Tự do chấp nhận từ năm. Caro còn yêu cầu ít nhất một đầu không bị chặn.
Mép bàn có tính là chặn không?
Có trong Caro của ChessPlayX. Một bên là mép, bên kia có quân đối phương sát đầu hàng thì cả hai đầu đều bị chặn.
Sáu quân có thắng không?
Có ở Tự do. Ở Caro và Tiêu chuẩn, riêng hàng đó không thắng. Nếu cùng nước tạo hàng đúng năm ở trục khác thì vẫn có thể thắng.
Đi trước có lợi thế không?
Có. Các quy ước thi đấu như Renju và Swap2 nhằm giảm lợi thế khai cuộc này.
Bàn cờ rộng bao nhiêu?
Caro thường trên ChessPlayX dùng 15 × 15 điểm. Bàn 11 × 11 trong bài là bàn nhỏ để học và thử luật.
Có được bỏ lượt hoặc nhấc quân không?
Không trong ba chế độ này. Mỗi lượt đặt một quân. Nút Hoàn tác trong bài là công cụ luyện tập, không phải ăn quân hay bỏ lượt.
ChessPlayX có áp dụng nước cấm Renju không?
Không. Caro, Tiêu chuẩn và Tự do xét điều kiện hàng thắng riêng. Phần Renju giới thiệu bộ luật thi đấu khác.
Swap2 là gì?
A đặt Đen, Trắng, Đen. B chọn màu hoặc đặt thêm Trắng rồi Đen và để A chọn. Người cầm Trắng đi tiếp.
Nên đi nước đầu ở đâu?
Gần tâm là gợi ý tốt vì còn chỗ phát triển mọi hướng. Ba chế độ thường này không bắt buộc mở ở tâm.
Học tiếp gì sau bài này?
Nguồn và xác minh luật
- Bộ luật được trình bày
- Caro trên trang Cờ caro · chọn Tiêu chuẩn hoặc Tự do trong bảng chọn ván
- Nguồn gốc · Renju International Federation — International Rules of Gomoku
- Nguồn gốc · Renju International Federation — International Rules of Renju
Các ví dụ Caro trong bài khớp ChessPlayX: bàn 15 × 15, Đen đi trước, đúng năm quân và không thắng khi bị chặn cả hai đầu; mép bàn tính là chặn. Có thêm Tiêu chuẩn và Tự do. Renju, Pro và Swap2 dùng để đối chiếu. Tài liệu RIF bên trên mô tả thi đấu; thủ tục khai cuộc, yêu cầu xử thắng và đồng hồ khác các chế độ trực tuyến thông thường này.
Hướng dẫn này chưa ghi nhận ngày rà soát luật riêng. Ngày sửa nội dung không phải ngày xác minh luật.